హైదరాబాద్ నగరంలో కేబీఆర్ పార్క్ పరిసర ప్రాంతాల్లో కొత్తగా అమల్లోకి వచ్చిన వన్వే ట్రాఫిక్ వ్యవస్థ ఇప్పుడు నగరవాసుల్లో తీవ్ర చర్చకు దారితీస్తోంది. H-CITI ప్రాజెక్టులో భాగంగా జరుగుతున్న మౌలిక వసతుల పనులకు అనుగుణంగా ట్రాఫిక్ను మళ్లించేందుకు అధికారులు ఈ విధానాన్ని అమలు చేశారు. అయితే అమలు ప్రారంభమైన తొలిరోజే పలు ప్రాంతాల్లో వాహనాలు నెమ్మదించడం, ప్రయాణ సమయం పెరగడం, మార్గాలపై వాహనదారుల్లో అయోమయం ఏర్పడటం వంటి పరిస్థితులు కనిపించాయి. ఒకవైపు భవిష్యత్తులో ట్రాఫిక్ సమస్యను తగ్గించేందుకు మౌలిక వసతుల అభివృద్ధి అవసరం కాగా, మరోవైపు ఆ అభివృద్ధి పేరుతో ప్రస్తుతం ప్రయాణిస్తున్న లక్షలాది మందికి ఎదురవుతున్న ఇబ్బందులను కూడా అధికారులు అంతే ప్రాధాన్యంతో చూడాల్సిన అవసరం ఉంది.
నగరంలో పెరుగుతున్న వాహనాల సంఖ్యకు అనుగుణంగా రహదారుల సామర్థ్యాన్ని పెంచడం తప్పనిసరి. కేబీఆర్ పార్క్ చుట్టూ H-CITI ప్రాజెక్టులో భాగంగా ఫ్లైఓవర్లు, అండర్పాస్లు నిర్మించడం ద్వారా భవిష్యత్తులో కీలక జంక్షన్ల వద్ద ట్రాఫిక్ రద్దీని తగ్గించి, సిగ్నల్ రహిత రాకపోకలకు మార్గం సుగమం చేయాలనే లక్ష్యంతో పనులు జరుగుతున్నాయి. ఈ మౌలిక వసతుల పనులు 2028 చివరి నాటికి పూర్తయ్యేలా ప్రణాళికలు ఉన్నట్లు సమాచారం.
అభివృద్ధి పనులు జరుగుతున్నప్పుడు కొంతకాలం ప్రజలకు ఇబ్బందులు తప్పవు. కానీ ఆ ఇబ్బందులు ఎంతవరకు అవసరమైనవి, వాటిని ఎంతవరకు తగ్గించవచ్చు అన్నదే అసలు ప్రశ్న. రహదారి నిర్మాణం కోసం ట్రాఫిక్ను మళ్లించడం ఒక విషయం; సరైన ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను సిద్ధం చేయకుండా, స్పష్టమైన సూచికలు లేకుండా, తగినంత ప్రజా అవగాహన కల్పించకుండా మార్పులను అమలు చేయడం మరో విషయం. మొదటి రోజున ఎదురైన గందరగోళం అధికారులకు ఒక హెచ్చరికగా తీసుకోవాలి. గతంలో నిర్వహించిన ట్రయల్ రన్లలో కూడా కొన్ని జంక్షన్ల వద్ద లేన్ మార్పులు, విలీన ప్రాంతాలు, ఇరుకైన రహదారుల కారణంగా సమస్యలు గుర్తించినట్లు అధికారులు వెల్లడించారు.
ప్రజలు అభివృద్ధి పనులకు వ్యతిరేకం కాదు. మంచి రహదారులు కావాలి, మెరుగైన ట్రాఫిక్ వ్యవస్థ కావాలి, ప్రయాణ సమయం తగ్గాలి, ప్రమాదాలు తగ్గాలి అనేది ప్రతి నగరవాసి ఆకాంక్ష. అయితే “రేపటి సౌకర్యం కోసం ఈరోజు ఇబ్బంది తప్పదు” అనే మాటను అంతులేని కాలం ప్రజలపై మోపలేం. తాత్కాలిక ఇబ్బంది నిజంగా తాత్కాలికంగానే ఉండాలి. నిర్మాణ పనుల గడువు పెరుగుతూ పోతే, ప్రత్యామ్నాయ రహదారులు సరిపోకపోతే, రోజువారీ ప్రయాణికుల సమయం, ఇంధనం, ఆరోగ్యం, ఉత్పాదకతపై పడే భారం కూడా పెరుగుతుంది.
ముఖ్యంగా ఆసుపత్రులు, పాఠశాలలు, కార్యాలయాలు, వ్యాపార సంస్థలు ఉన్న ప్రాంతాల్లో ట్రాఫిక్ మళ్లింపులను రూపొందించేటప్పుడు సాధారణ వాహనదారుడి అవసరాలతో పాటు అత్యవసర సేవల అవసరాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. అంబులెన్సులు, ఫైర్ సర్వీసులు, అత్యవసర వైద్య సేవలు ట్రాఫిక్లో చిక్కుకోకుండా ప్రత్యేక ఏర్పాట్లు ఉండాలి. రహదారి మార్పులు కేవలం వాహనాల ప్రవాహాన్ని లెక్కించే ఇంజినీరింగ్ సమస్యగా కాకుండా, ప్రజల జీవన విధానాన్ని ప్రభావితం చేసే ప్రజా పరిపాలనా అంశంగా చూడాలి.
మరో ముఖ్యమైన అంశం ప్రజలకు ముందస్తు సమాచారం. ఒక రహదారి దిశ మారినప్పుడు కేవలం బ్యారికేడ్లు పెట్టడం సరిపోదు. ప్రతి కీలక మలుపు వద్ద స్పష్టమైన సూచికలు, రాత్రివేళల్లో కూడా కనిపించే మార్గదర్శకాలు, స్థానిక ప్రాంతాలకు వెళ్లే వారికి ప్రత్యామ్నాయ మార్గాల సమాచారం ఉండాలి. ముఖ్యంగా ప్రతిరోజూ ఆ మార్గాన్ని ఉపయోగించని వాహనదారులు కూడా అయోమయానికి గురికాకుండా ముందుగానే రూట్ మ్యాప్లు, డిజిటల్ సమాచారం, సామాజిక మాధ్యమాల ద్వారా అవగాహన కల్పించాలి.
అయితే ట్రాఫిక్ వ్యవస్థ విజయవంతమైందా లేదా అన్నది అధికారుల కార్యాలయ గణాంకాలతో మాత్రమే తేలకూడదు. ప్రతిరోజూ ఆ రహదారిపై ప్రయాణించే ప్రజల అనుభవం కూడా ముఖ్యమైన ప్రమాణం. ప్రయాణ సమయం ఎంత తగ్గింది, ఏ జంక్షన్లో రద్దీ పెరిగింది, ఎక్కడ లేన్ మార్పులు సమస్యగా మారాయి, పాదచారులకు ఎలాంటి ఇబ్బందులు ఎదురవుతున్నాయి, అత్యవసర వాహనాల రాకపోక ఎలా ఉంది వంటి అంశాలను నిరంతరం పరిశీలించాలి. ట్రాఫిక్ పోలీసులు ప్రజల నుంచి ఫీడ్బ్యాక్ తీసుకుని, దాని ఆధారంగా అవసరమైన మార్పులు చేయడం మంచి విధానంగా మారవచ్చు.
కేబీఆర్ పార్క్ పరిసరాల్లోని ట్రాఫిక్ సమస్యకు కేవలం వన్వే మార్గం ఒక్కటే శాశ్వత పరిష్కారం కాదు. ప్రజా రవాణా సామర్థ్యాన్ని పెంచడం, పాదచారులకు సురక్షితమైన మార్గాలు ఏర్పాటు చేయడం, సిగ్నల్ సమన్వయాన్ని మెరుగుపరచడం, పార్కింగ్ నియంత్రణ, కార్యాలయ సమయాల్లో ట్రాఫిక్ నిర్వహణ, భవిష్యత్తు వాహన రద్దీని ముందుగానే అంచనా వేసి రహదారి ప్రణాళిక రూపొందించడం వంటి అంశాలను సమగ్రంగా చూడాలి. లేకపోతే ఒక ప్రాంతంలో ట్రాఫిక్ను తగ్గించి మరో ప్రాంతానికి సమస్యను తరలించినట్టే అవుతుంది.
హైదరాబాద్ ఇప్పటికే వేగంగా విస్తరిస్తున్న మహానగరం. నగర జనాభా, వాహనాల సంఖ్య, ఉద్యోగ కేంద్రాలు, నివాస ప్రాంతాలు నిరంతరం పెరుగుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో ప్రతి కొత్త రహదారి లేదా ఫ్లైఓవర్ ప్రాజెక్టు కనీసం మరో పది, ఇరవై సంవత్సరాల అవసరాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని రూపొందించాలి. ఈరోజు ఉన్న ట్రాఫిక్ను మాత్రమే పరిష్కరించేందుకు నిర్మించిన మౌలిక వసతులు రేపటి వాహన రద్దీకి సరిపోకపోతే ప్రజాధనం మళ్లీ ఖర్చు చేయాల్సి వస్తుంది. అందుకే నగర రవాణా ప్రణాళిక తాత్కాలిక ప్రతిస్పందన కాకుండా దీర్ఘకాలిక వ్యూహంగా ఉండాలి.
అభివృద్ధి పనులు ఆగిపోవాలని ఎవరూ కోరుకోవడం లేదు. ఫ్లైఓవర్లు, అండర్పాస్లు, మెరుగైన రహదారులు నగరానికి అవసరమే. కానీ అభివృద్ధి అంటే కేవలం కాంక్రీట్ నిర్మాణాలు కాదు; ప్రజల సమయం, భద్రత, ఆరోగ్యం, ప్రయాణ సౌకర్యం కూడా అభివృద్ధిలో భాగమే. ఒక ప్రాజెక్టు పూర్తయిన తర్వాత ప్రజలకు ఎంత ప్రయోజనం కలిగిందో మాత్రమే కాదు, అది నిర్మాణంలో ఉన్న సమయంలో ప్రజలపై పడిన భారాన్ని ఎంత సమర్థంగా తగ్గించారన్నదీ పరిపాలనా సామర్థ్యానికి కొలమానం కావాలి.
కేబీఆర్ వన్వే వ్యవస్థ తొలి రోజుల్లో ఎదురైన ఇబ్బందులను ప్రభుత్వం వైఫల్యంగా చూడాల్సిన అవసరం లేదు; వాటిని ఒక ప్రత్యక్ష పరీక్షగా చూడాలి. అధికారులు ఇప్పటికే గత ట్రయల్ రన్ల ద్వారా కొన్ని సమస్యలను గుర్తించినందున, ఇప్పుడు క్షేత్రస్థాయి అనుభవాల ఆధారంగా వెంటనే మార్పులు చేయాలి. పోలీసులు, GHMC, ట్రాఫిక్ ఇంజినీరింగ్ అధికారులు, నిర్మాణ సంస్థలు కలిసి ప్రతిరోజూ పరిస్థితిని సమీక్షిస్తే సమస్యలను త్వరగా పరిష్కరించే అవకాశం ఉంది. పోలీస్ కమిషనర్ కూడా ప్రారంభ గందరగోళం కొన్ని రోజుల్లో తగ్గుతుందని, అధికారులు పరిస్థితిని పర్యవేక్షిస్తున్నారని తెలిపారు.
చివరికి ఒక విషయం స్పష్టంగా గుర్తుంచుకోవాలి. రోడ్లు ప్రజల కోసం; ప్రజలు రోడ్ల కోసం కాదు. అభివృద్ధి పనులు ప్రజల జీవన ప్రమాణాలను మెరుగుపరచడానికి చేపడతాం. కాబట్టి ప్రతి ట్రాఫిక్ నిర్ణయం వెనుక ప్రజల సమయం, భద్రత, సౌకర్యం అనే మూడు అంశాలు కేంద్రంగా ఉండాలి. కేబీఆర్ పరిసరాల్లో చేపట్టిన మార్పులు భవిష్యత్తులో నిజంగా ట్రాఫిక్ను సులభతరం చేస్తే, నేటి తాత్కాలిక ఇబ్బందులకు అర్థం ఉంటుంది. కానీ సమస్యను ఒక చోటు నుంచి మరో చోటుకు తరలించడం మాత్రమే జరిగితే అది పరిష్కారం కాదు.
హైదరాబాద్కు ఆధునిక మౌలిక వసతులు కావాలి. కానీ ఆ ఆధునికతకు ప్రజల సహనం మాత్రమే మూలధనం కాకూడదు. సరైన ప్రణాళిక, సమయపాలన, పారదర్శక సమాచారం, నిరంతర పర్యవేక్షణ, ప్రజల అభిప్రాయానికి విలువ — ఇవన్నీ కలిసినప్పుడే అభివృద్ధి నిజమైన ప్రజా ప్రయోజనంగా మారుతుంది. కేబీఆర్ ట్రాఫిక్ ప్రయోగం నుంచి హైదరాబాద్ యంత్రాంగం నేర్చుకోవాల్సిన ప్రధాన పాఠం ఇదే.
