హైదరాబాద్: తెలంగాణలో ఓటర్ల జాబితా ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (SIR) ప్రక్రియలో భాగంగా ముసాయిదా ఓటర్ల జాబితా విడుదల కావడంతో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా రాజకీయ, ప్రజా వర్గాల్లో చర్చ మొదలైంది. రాష్ట్రంలోని మొత్తం 119 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలకు సంబంధించిన ముసాయిదా జాబితాలను ఎన్నికల అధికారులు విడుదల చేశారు. అర్హులైన ప్రతి పౌరుడి పేరు ఓటర్ల జాబితాలో ఉండేలా చూడటంతో పాటు, మరణించిన వారు, శాశ్వతంగా ఇతర ప్రాంతాలకు తరలిపోయిన వారు, గైర్హాజరైన వారు, డూప్లికేట్ నమోదులు వంటి వాటిని గుర్తించి జాబితాను ప్రక్షాళన చేయడం SIR ప్రధాన ఉద్దేశంగా ఎన్నికల అధికారులు చెబుతున్నారు.
ముసాయిదా జాబితా ప్రకారం 73,39,235 మంది ఓటర్లు ASD కేటగిరీలో గుర్తించబడ్డారు. ఇందులో 9,22,229 మంది మరణించినవారిగా, 11,25,546 మంది గైర్హాజరు లేదా ఆచూకీ లేనివారిగా, 45,18,963 మంది శాశ్వతంగా ఇతర ప్రాంతాలకు తరలిపోయినవారిగా, 6,70,203 మంది ఇప్పటికే మరోచోట నమోదైనవారిగా, మిగిలిన వారు ఇతర కేటగిరీల్లో గుర్తించబడ్డారు. అయితే ఈ వివరాలు ముసాయిదా దశకు సంబంధించినవే కావడంతో తుది జాబితాలో మార్పులు ఉండే అవకాశం ఉంది.
మరోవైపు ముసాయిదా జాబితాలో ఉన్న సుమారు 2.64 కోట్ల మంది ఓటర్లలో దాదాపు 92 లక్షల మందికి నోటీసులు జారీ చేసే ప్రక్రియ ప్రారంభమైంది. వీరిలో సుమారు 60.5 లక్షల మంది ఓటర్ల వివరాల్లో వివిధ రకాల అసమానతలు గుర్తించగా, మరో 32.36 లక్షల మంది ఓటర్ల వివరాలు 2002 నాటి ఓటర్ల జాబితాతో మ్యాపింగ్ కాలేదని అధికారులు తెలిపారు. తల్లిదండ్రులు, పిల్లల వయస్సు వ్యత్యాసాల్లో అసాధారణతలు, తోబుట్టువుల వయస్సు వ్యత్యాసాలు, ఒకే వ్యక్తికి ఎక్కువ మంది ఓటర్లను మ్యాప్ చేయడం వంటి అంశాలను కూడా పరిశీలనలోకి తీసుకున్నారు.
ఇలాంటి భారీ స్థాయి ఓటర్ల జాబితా సవరణలో అత్యంత కీలకమైన అంశం అర్హత కలిగిన ఒక్క ఓటరు పేరు కూడా అన్యాయంగా తొలగిపోకుండా చూడటం. అదే సమయంలో మరణించిన వారు, శాశ్వతంగా ఇతర ప్రాంతాలకు వెళ్లిపోయిన వారు, డూప్లికేట్ నమోదులు కొనసాగకుండా జాబితాను శుద్ధి చేయడం కూడా ఎన్నికల పారదర్శకతకు అవసరమే. ఈ రెండు లక్ష్యాల మధ్య సమతుల్యత పాటించాల్సిన బాధ్యత ఎన్నికల యంత్రాంగంపై ఉంది.
ముసాయిదా జాబితాలో తమ పేరు కనిపించని అర్హులైన ఓటర్లు ఆందోళన చెందాల్సిన అవసరం లేదని, తమ అభ్యంతరాలు, క్లెయిమ్స్ సమర్పించేందుకు నిర్ణీత గడువు ఉందని అధికారులు స్పష్టం చేస్తున్నారు. ఆగస్టు 17 నుంచి సెప్టెంబర్ 16 వరకు క్లెయిమ్స్, అభ్యంతరాలు స్వీకరించనున్నారు. అనంతరం వాటిని పరిశీలించి అక్టోబర్ 15 వరకు పరిష్కరించే ప్రక్రియ కొనసాగుతుంది. తుది ఓటర్ల జాబితాను అక్టోబర్ 19న ప్రకటించేందుకు ఎన్నికల సంఘం షెడ్యూల్ రూపొందించింది.
ప్రస్తుతం ప్రతి ఓటరు తన పేరు ముసాయిదా జాబితాలో ఉందో లేదో స్వయంగా పరిశీలించుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. పేరు లేకపోతే లేదా పేరు, తండ్రి పేరు, వయస్సు, చిరునామా వంటి వివరాల్లో తప్పులు ఉంటే నిర్ణీత గడువులో సంబంధిత ఎన్నికల అధికారులను సంప్రదించి సవరణ కోసం దరఖాస్తు చేసుకోవాలి. ఇతరుల పేర్లు అనర్హంగా చేర్చబడ్డాయని భావించినా నిబంధనల ప్రకారం అభ్యంతరం వ్యక్తం చేసే అవకాశం ఉంది.
ముఖ్యంగా పట్టణ ప్రాంతాల్లో నివాస మార్పులు, ఉద్యోగాల కోసం వలసలు, ఒకే కుటుంబ సభ్యులు వేర్వేరు ప్రాంతాల్లో నివసించడం వంటి కారణాలతో ఓటర్ల వివరాల్లో మార్పులు చోటుచేసుకునే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది. హైదరాబాద్ వంటి వేగంగా విస్తరిస్తున్న నగరాల్లో ఈ సమస్య మరింత సంక్లిష్టంగా ఉండొచ్చు. అందువల్ల కేవలం పాత రికార్డులతో సరిపోల్చడం కాకుండా, అర్హత కలిగిన ప్రస్తుత ఓటరుకు తన హక్కును నిరూపించుకునే సరైన అవకాశం కల్పించడం అత్యవసరం.
ఓటు హక్కు ప్రజాస్వామ్యంలో అత్యంత ప్రాథమికమైన హక్కుల్లో ఒకటి. ఒక అర్హుడైన పౌరుడి పేరు జాబితాలో లేకపోతే అతని ఓటు హక్కు ఆచరణలో నిరుపయోగంగా మారుతుంది. అదే సమయంలో అర్హత లేని వ్యక్తి పేరు కొనసాగితే ఎన్నికల ప్రక్రియ విశ్వసనీయతపై ప్రశ్నలు తలెత్తుతాయి. అందుకే SIR ప్రక్రియలో వేగం కంటే ఖచ్చితత్వం, సంఖ్యల కంటే అర్హత, పరిపాలనా సౌలభ్యం కంటే పౌరుడి హక్కు ప్రధానంగా ఉండాలి.
ఈ నేపథ్యంలో ఎన్నికల అధికారులు విడుదల చేసిన ముసాయిదా జాబితాను ప్రజలు పరిశీలించడం, తప్పులు ఉంటే గడువులోపు సరిదిద్దుకోవడం అత్యంత ముఖ్యం. రాజకీయ పార్టీలు కూడా ఈ ప్రక్రియను కేవలం రాజకీయ విమర్శల అంశంగా కాకుండా ప్రజలకు అవగాహన కల్పించే బాధ్యతగా చూడాలి. గ్రామీణ ప్రాంతాల నుంచి పట్టణాల వరకు ప్రతి అర్హ ఓటరుకు తన పేరు ఎలా పరిశీలించుకోవాలి, పేరు లేకపోతే ఎలా క్లెయిమ్ చేయాలి, తప్పులుంటే ఎలా సరిచేయాలి అనే విషయాలపై అవగాహన కల్పించాల్సిన అవసరం ఉంది.
చివరికి ఎన్నికల జాబితా అనేది కేవలం ప్రభుత్వ రికార్డు కాదు; ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రజల భాగస్వామ్యానికి ప్రాథమిక పత్రం. ఒకవైపు అనర్హమైన నమోదులను తొలగిస్తూ జాబితాను శుద్ధి చేయాలి, మరోవైపు ఒక్క అర్హ ఓటరు కూడా తన హక్కును కోల్పోకుండా జాగ్రత్త వహించాలి. ముసాయిదా నుంచి తుది జాబితా వరకు ప్రతి దశలో పారదర్శకత, ప్రజలకు అందుబాటులో ఉండే సమాచారం, అభ్యంతరాలకు సమర్థవంతమైన పరిష్కారం ఉంటేనే ఈ భారీ సవరణ ప్రక్రియపై ప్రజల్లో విశ్వాసం మరింత బలపడుతుంది.
ఓటర్ల జాబితాలో పేరు ఉందని భావించడం సరిపోదు.. ముసాయిదా జాబితాలోనూ ఉందో లేదో ప్రతి ఓటరు ఒకసారి పరిశీలించుకోవాల్సిన సమయం ఇది. ప్రజాస్వామ్యంలో మన ఓటు విలువైనదైతే, ఆ ఓటు హక్కును నిర్ధారించే ఓటర్ల జాబితా కూడా అంతే కీలకం.
